λευτεριά στο χύμα τσίπουρο - ο φασισμός του ΟΟΣΑ δεν θα περάσει!
Το nomikithess.gr είναι ένα σάιτ από τους και για τους φοιτητές της Νομικής Σχολής του ΑΠΘ. Στο nomikithess μπορεί να δημοσιεύσει ο καθένας ο,τιδήποτε θέλει (ανακοίνωση, άρθρο κλπ) πατώντας απλώς δεξιά στην επιλογή "άποψη" ή στέλνοντας στο μέσω facebook ή μέιλ.

Σάββατο, 18 Μαρτίου 2017

Η εικόνα και το πραγματικά συγκλονιστικό του δικηγορικού επαγγέλματος στην εποχή των μνημονίων


του Πλιακογιάννη Δημήτρη*

Σε κάθε έννοια  ή ζήτημα που προσπαθούμε να προσεγγίσουμε, συνήθως υπάρχει ένα προπέτασμα καπνού, γύρω από την ουσία του, μία εικονική πραγματικότητα , η οποία συνήθως φτιάχνεται πάνω στις άμεσες παραστάσεις της καθημερινής ζωής, που χωρίς ανάλυση και σκέψη, τείνουν να υποκαταστήσουν το πραγματικό νόημα των λέξεων, των πραγμάτων, των εννοιών, γενικά των φαινομένων που προσεγγίζουμε.

Ένα καλό άμεσο παράδειγμα για τον νομικό αποτελεί η εικόνα του για το εργασιακό και επαγγελματικό του μέλλον, το οποίο χτίζεται στις σχολές με υπερβολικά μεγαλεία, γραβάτες, σοβαροφάνεια, τυπολατρεία, και πλέριες άλλες μορφές εικονικότητας, μόνο για να συνθλιβούν όνειρα και προσδοκίες στο σκληρό μάρμαρο της σύγχρονης εργασιακής πραγματικότητας.

Γι' αυτό σε κάθε τέτοια κουβέντα που συνήθως γίνεται υπάρχουν δύο κίνδυνοι: 

Ο πρώτος είναι η αναχώρηση απο την πραγματικότητα, η φυγή, η αποφυγή να την διαγνώσουμε όπως ακριβώς είναι , ώστε τελικά να φτιάχνουμε στο κεφάλι μας φανταστικά σχήματα, που γρήγορα συνθλίβονται στον πεδίο της σκληρής εργασιακής πραγματικότητας του δικηγόρου.

Ο δεύτερος είναι ότι, ενώ μπορεί έστω και υπαινικτικά να βλέπουμε μία πραγματικότητα, οι λύσεις που επιλέγουμε να δώσουμε δεν ξεφεύγουν απο το υπάρχον, ώστε τελικά συνήθως να φέρνουν τα ανάποδα , καταστροφικά αποτελέσματα, λύσεις για να είμαστε συγκεκριμένοι, που στο πεδίο μίας συνολικής διάλυσης και ενός συλλογικού βραχνά για κάθε εκπρόσωπο του δικηγορικού επαγγέλματος και νομικού επιστήμονα, επιλέγουν την ατομική απάντηση, τον ανταγωνισμό, μία αλλιώς θα λέγαμε αντίληψη καριερισμού, επιλέγοντας λύσεις που δεν απαντούν, αλλά αρμόζουν στην γενική διάλυση.

Ειρήσθω εν παρόδω, ότι εδώ συζητάμε κυρίως για δικηγόρους για τον εξής λόγο : βασικά, το 90% των απόφοιτων νομικής, που θα ασχοληθούν με κάποιο νομικό επάγγελμα, θα ασκήσουν την δικηγορία για σημαντικό ή για όλο το χρονικό διάστημα της επαγγελματικής τους ζωής. Αυτή είναι η μαζική κλίμακα. Άρα είναι σημαντικό η συζήτηση που θα κάνουμε να συναισθάνεται αυτην την ανισομετρεία και να κινείται γύρω απο την εργασιακή ζωή και επιβίωση του 90% του σημερινού αριθμού φοιτητών , προπτυχιακών ή μεταπτυχιακών, κάθε νομικής σχολής.

Εξίσου ακροθιγώς θα αναφέρουμε, ότι πάντως οι επιλογές α) του δικαστικού κλάδου β) του διπλωματικού κλάδου, ενώ είναι πολύ γοητευτικές έχουν με την σειρά τους βασιικά προβλήματα : απο την μία απαιτούν μία υπερμακρόχρονη αλλά και ποιοτικά βαρειά αφιέρωση, δύσκολο να την παρακολουθήσει ένας άνθρωπος που πρέπει να δουλεύει παράλληλα για να ζήσει λόγω των συνθηκών της μνημονιακής πραγματικότητας , ενώ απο την άλλη, λόγω της φύσης τους οι κλάδοι αυτοί δεν μπορούν να καλύψουν τις μαζικές επαγγελματικές ανάγκες των δικηγορικών μαζών.

Ειδικά σε μια περίοδο πχ, που ενώ ανοίγουν θέσεις στα ειρηνοδικεία, για να επιταχυνθούν οι διαδικασίες που υποβοηθούν την εκτέλεση υπέρ των Τραπεζών (βλ. πλειστηριασμοί), βασικά θα καλυφθούν απο μεγαλύτερους δικηγόρους, που θα κλείσουν το γραφείο και θα κοιτάξουν να αποκατασταθούν σε κάποιο άλλο νομικό επαγγελματικό κλάδο. Σε αυτό το τελευταίο θα επανέλθω. Ωστόσο , να κρατήσουμε, ότι πλέον με την αποδόμηση του επαγγέλματος, ο ανταγωνισμός γενικά για τέτοιες θέσεις ανοίγει πολύ περισσότερο, και είναι γνωστό, ότι όσο τα νούμερα και τα ποσοστά πιθανοτήτων ξεχειλώνουν, απο το 1 στους 100 πάει στο 1 στους 1000, κάθε ποιότητα συρρικνώνεται και σχεδόν εκμηδενίζεται, ώστε εκάστοτε ποιότητες, όπως ο βαθμός πτυχίου ή διάφορες άλλες ικανότητες να χάνονται στον ορυμαγδό των 999, χωρίς αυτό να σημαίνει όμως τίποτα για την ουσία.


Η αποδόμηση του επαγγέλματος βάση για την οικοδόμηση των μεγάλων εταιριών

Ο δικηγόρος ως αναλώσιμο προϊόν


 Γιαυτούς τους λόγους συγκεκριμένα, κρίνω περισσότερο σκόπιμο να μιλήσει κανείς για την δικηγορική πραγματικότητα και ειδικα του ασκούμενου και νέου δικηγόρου, και μάλιστα με όρους συνολικούς. Ας δούμε λοιπόν, αυτό που προανέφερα : την πλήρη αποδόμηση του επαγγέλματος. Με βάση τόσο τις πολύ υψηλές ασφαλιστικές εισφορές και τα φορολογικά, αλλά και την ραγδαία μείωση της δικηγορικής ύλης, υπάρχει μία τεράστια μάζα δικηγόρων περι τα 40 με 50 , που αδυνατεί πλέον να συντηρηθεί με αξιοπρέπεια στους προηγούμενους όρους εργασίας και διαβίωσης, και επιλέγει έτσι να κλείσει βιβλία και γραφεία.

Αυτοί οι άνθρωποι προφανώς δεν θα γίνουν σερβιτόροι : θα στελεχώσουν μαζικά είτε τον δικαστικό μηχανισμό είτε τις μεγάλες εταιρίες, στα πτώματα των οποίων θα βρούν έδαφος επιτέλους να βάλουν το δαχτυλάκι τους εκεί που δεν τους έπαιρνε τόσα χρόνια. Η πρώτη αυτή εξέλιξη έχει άμεση επίδραση στο επάγγελμα, καθώς απο την φύση του πλέον ως ελεύθερο μετατρέπεται ραγδαία σε υπαλληλικό των μεγάλων εταιριών, οι οποίες φυσικά είναι και πελάτες των ισχυρότερων καλοπληρωτών , των τραπεζών. Γιατί μας νοιάζει αυτό, θα ρωτούσε κανεις; Ας δουλέψω σε μία εταιρία στην τελική...

Μας ενδιαφέρει γιατί στην εταιρία ο δικηγόρος είναι υπάλληλος, αναλώσιμο προϊόν που κάνει μία συγκεκριμένα επαναλαμβανόμενη δουλειά σε μια ροή παραγωγής, και άρα ως τέτοιος, δεν χρειάζεται να τον πληρώνουμε και ιδιαίτερα ενώ μπορούμε να τον ξεζουμίζουμε σε εξαντλητικά ωράρια! Και αν το δεί κανείς πραγματικά, κανείς αναλώσιμος δεν είναι και αναντικατάστατος : κανέναν δεν ενδιαφέρει πόσο καλά , αλλά πόσο φτηνά και γρήγορα, ρομποτικά, θα διεκπεραιώσεις την εκάστοτε εργασία. Αυτό σημαίνει ότι λίγο μετράει το εύρος των νομικών σου γνώσεων και πολύ περισσότερο η ησυχία και η υπομονή σου, γιατί έτσι και αλλιώς, άμεσα προσβάσιμος είναι άλλος ένας , με ακόμη χαμηλότερες προσδοκίες διαφυγής από τον βάλτο της ανεργίας.

Η γενιά-φάντασμα
 Και τί γίνεται , παράλληλα , με τους νέους δικηγόρους και ειδικά, τους ασκούμενους; Το πρόβλημα παραμένει το ίδιο : όσον αφορά τους ασκούμενους, με το που τελειώνει κανείς για την εγγραφή του και τις εισφορές στο ταμείο υγείας υποχρεούται να δώσει περίπου 400 ευρώ ( τέλη εγγραφής και πρώτες δόσεις). 

Με τον ΕΦΚΑ που έρχεται, ο ασκούμενος δεν προβλέπεται καν και είναι εντελώς στον αέρα το καθεστώς. Το βασικό βέβαια πρόβλημα του ασκούμενου, που συνέχεται και με την μη υπαγωγή του σε κάποιο καθεστώς, είναι ότι τελεί σε καθεστώς ιδιότυπης μαθητείας και δεν αναγνωρίζεται ως εργαζόμενος με στοιχεία εξάρτησης. Αυτό σημαίνει νομιμοποίηση του κανόνα πλέον του απλήρωτου ή της πληρωμής για διακόσια ευρώ, νομιμοποίηση των εξαντλητικών ωραρίων περίπου στα 10ωρα, συνθήκες που ποσοτικά και ποιοτικά συνθέτουν ένα πλαίσιο όπου θα δουλεύεις για 10ωρα και 12ωρα για 200 ευρώ ή και για 0 ευρώ. Αλλά θα πρέπει να πληρώνεις τις εισφορές σου κανονικότατα. Δηλαδή μπαίνεις μέσα!

Αντίστοιχα ισχύουν για τους νέους δικηγόρους : μέχρι στιγμής, πρέπει να πληρώνουν ποσά μειωμένα κατα 20%, αλλά που με βάση τον νέο νόμο θα τα αποπληρώσει πλήρως στο μέλλον , είναι δηλαδή εικονικές μειώσεις. Άρα σε κλίμακα ποσού μιλάμε για ποσά περί τα 3000 ευρώ τον χρόνο (2700 περιπου 225 μηνιαιως) , που ακόμα και αν καταφερθεί να μειωθεί έστω και στο μισό, δηλαδή στα 1500 ευρώ τον χρόνο, μιλάμε για ποσά της τάξης των 150+ ευρώ. Αν καταφερθεί η υπαγωγή σε ευνοϊκό καθεστώς. Με δεδομένο ότι οι αμοιβές φτάνουν το πολύ στα 600 ευρώ , μιλάμε για 400 ευρώ καθαρά, και λίγο λιγότερα, για ανθρώπους πλέον που έχουν και αυξημένες ανάγκες και απαιτήσεις απο την ζωή την ίδια.

Η νομική ως γνώση , το επάγγελμα ως συνειδητή επιλογή και ο συλλογικός μονόδρομος

Οπότε , τί γίνεται ; Το παρατάμε και φεύγουμε ; Γιατί η δυσκολία της καθημερινότητας της υλικής του δικηγόρου έρχεται μόνο να συμπληρωθεί απο την έλλειψη ουσιαστική προοπτικής : με την οικονομική ύφεση που έφεραν τα μνημόνια του ΔΝΤ και της ΕΕ, την ανεργία και την αποσάρθρωση της χώρας, στοιχεία στενά συνυφασμένα με την δικηγορική ύλη και τις υποθέσεις που μπορεί να έχει ένας δικηγόρος, γίνεται πλέον συγκλονιστική η διαπίστωση ότι περίπου μέχρι τα 35 δεν θα πάρουμε πάνω απο 800 ευρώ.

Παρα ταύτα.

Στις δοκιμασίες θα πρέπει να δοκιμαστούμε και να αναζητήσουμε την δύναμη μας εκεί που πραγματικά βρίσκεται : στον άμοιρο, ενοχλητικό, περίεργο αλλά αναγκαίο, διπλανό μας : στην ανάγκη δηλαδή, για το ξεκίνημα της συγκρότησης της δικής μας πλευράς, της ενότητας μας, κοινής μας δράσης στο επάγγελμα και τις προκλήσεις, στην συγκρότηση των δυνάμεων μας.

Νομίζω δύο πράγματα πρέπει να συμφωνήσουμε :

1) Το πρόβλημα αφορά τον καθένα, και σε ένα τέτοιο πρόβλημα, σε ένα τέτοιο χαλί/πλαίσιο, δεν υπάρχει αξιοπρεπής ατομική λύση. Δεν είναι πρόβλημα ατομικό η ύφεση της οικονομίας, που έφερε ραγδαία μείωση της δικηγορικής ύλης, ή τα μνημόνια της ΕΕ, η ανεργία, η διάλυση κάθε έννοιας εργασιακού δικαιώματος για όλους τους νέους. Είναι πρόβλημα συλλογικό, ισχύει για κάθε νέο σαν και εμάς. Μόνη λύση υπάρχει στην συλλογική μας οργάνωση , νοοτροπία , αντίσταση σε αυτό το πράγμα. Οι αποχές των δικηγόρων, έστω και αδύναμες και ανοργάνωτες, χωρίς σχέδιο και κατεύθυνση, ήταν ένα πρώτο βήμα και μία ένδειξη ότι ακόμα και οι δικηγόροι, οι φεουδάρχες του γραφείου, μπορούν να σκεφτούν και να δράσουν συλλογικά. Να καταλάβουμε ότι η συλλογική δράση και όχι ο ατομισμός, ο επιβιωτισμός, τα κονέ και ο παραγοντισμός μπορούν να δώσουν σοβαρές απαντήσεις, όσον αφορά την μαζική κλίμακα, το 95% των ανθρώπων που δεν διατίθενται να πατήσουν μια ζωή επι πτωμάτων για να ζήσουν κοσμοπολίτικα μεγαλεία ( που ΔΕΝ υφίστανται, αλλά ας το αφήσουμε στην άκρη για τώρα…).

2) Υπάρχει ωστόσο απάντηση απλά και μόνο στην συλλογική δράση ως τέτοια ; Μόνο υπαινικτικά θα αναφέρω τα εξής: Ο Ι. Μανωλεδάκης αναγνωρίζει το δίκαιο ως μία ρυθμισμένη βία των κρατούντων απέναντι στην κοινωνική πλειοψηφία.

Αν αυτό είναι το δίκαιο , ο γνώστης του δικαίου γνωρίζει . Όταν βλέπει μία απόλυση , εκεί που ο άλλος βλέπει κάτι που θεωρεί φυσικό, ο νομικός γνωρίζει.
Σε έναν πλειστηριασμό, ο νομικός γνωρίζει.
Σε κάθε στιγμή επιβολής, δίκαιας ή άδικης, νόμιμης ή μη, ο νομικός γνωρίζει.
Τι γνωρίζει ;
Γνωρίζει βασικά, και με τεχνικούς όρους, ότι τα πράγματα όλα είναι ζήτημα πολιτικών επιλογών. Ότι ο νόμος δεν είναι φυσικό φαινόμενο, αλλά κοινωνικό. Ότι μπορεί (και πώς συγκεκριμένα μπορεί) να πάει και αλλιώς.

Ενόψει τούτων και όλων των ανωτέρω κλείνω λέγοντας ότι αξιολογικά, το επάγγελμα, η επιστήμη και ο κλάδος μας εμπεριέχει έντονα το στοιχείο της γνώσης , και άρα της επιλογής : Της επιλογής, ανάμεσα στην αποδοχή της κατάστασης ή στην πολύπλευρη πάλη για τον μετασχηματισμό της σε κάτι θετικό. Της συλλογικής απάντησης ή του ατομικού δρόμου επι πτωμάτων συναδέλφων , φίλων.

Αυτό όμως είναι το συγκλονιστικό, μέσα στην διάλυση , ή ακριβως λόγω της διάλυσης του επαγγέλματός μας. Όχι στην γραβάτα, στην γόβα, στην τυπολατρεία, στις δύσκολες λέξεις που ανάθεμα αν γνωρίζουμε την ουσία τους. Αλλά στο ότι γνωρίζουμε, άρα έχουμε ευθύνη, με ποιά πλευρά θα είμαστε, ποιόν θα στηρίξουμε, πώς θα σταθούμε, σαν νέοι νομικοί και δικηγόροι σαν νομικοί και δικηγόροι αλλά κυρίως σαν νέοι, στο πλάι της γενιάς, που με χίλιες δύο διαφορετικές πλευρές τις λένε ότι θα ζεί με 400 ευρώ ταβάνι, να βρεθούμε εκεί και ενωμένα, με όλους τους τρόπους να παλέψουμε κόντρα σε αυτήν την ζωή χωρίς προοπτική, για ένα μέλλον με δουλειά και προκοπή για όλους μας, με όποιες συγκρούσεις αυτό απαιτεί.




* Ο γράφων είναι μεταπτυχιακός φοιτητής στην Νομική σχολή ΑΠΘ , ασκούμενος δικηγόρος και μέλος της Επιτροπής Ασκουμένων και Νέων Δικηγόρων Θεσσαλονίκης (ΕΑΝΔΙΘ)

Δεν υπάρχουν σχόλια: