λευτεριά στο χύμα τσίπουρο - ο φασισμός του ΟΟΣΑ δεν θα περάσει!
Το nomikithess.gr είναι ένα σάιτ από τους και για τους φοιτητές της Νομικής Σχολής του ΑΠΘ. Στο nomikithess μπορεί να δημοσιεύσει ο καθένας ο,τιδήποτε θέλει (ανακοίνωση, άρθρο κλπ) πατώντας απλώς δεξιά στην επιλογή "άποψη" ή στέλνοντας στο μέσω facebook ή μέιλ.

Δευτέρα, 23 Μαΐου 2016

Προσφυγικό: Ένα πολιτικό ή πραγματικό ζήτημα;


του Βησσαρίωνα Πετρίκη

Τον τελευταίο περίπου χρόνο, η χώρα μας αλλά και η Ευρωπαική Ένωση συνολικά βρίσκεται αντιμέτωπη με πρωτοφανείς προσφυγικές και μεταναστευτικές ροές. Κατατρεγμένοι άνθρωποι που σπαταλούν πολλές φορές και την τελευταία τους περιουσία, για να πραγματοποιήσουν ένα αβέβαιο και επικίνδυνο ταξίδι προς μιά καλύτερη ζωή. Ένα ταξίδι που πολλοί απο αυτούς δεν τελειώνουν ποτέ, καθώς υπολογίζεται ότι μόνο στα ελληνικά ύδατα έχουν χάσει τη ζωή τους πάνω απο 300 άνθρωποι.
 Συνολικά η Ευρωπαϊκή Ένωση εμφανίστηκε πολιτικά ανέτοιμη, ίσως και απρόθυμη να επιλύσει το ζήτημα. Εγκλωβισμένη στον προβληματικό μηχανισμό του Δουβλίνο ΙΙ, ο οποίος αντί να δημιουργεί λύσεις δημιουργεί προβλήματα. Και πως να μην το κάνει, όταν εκ του αποτελέσματος έγινε φανερό ότι ήταν καθαρά προϊόν εσωτερικών σκοπιμοτήτων των χωρών του κέντρου, και όχι μια ώριμη λύση σε ένα κοινό ευρωπαϊκό πρόβλημα. Φυσική συνέπεια να αναγκάζεται να παρακουλουθεί αμήχανη κράτη-μέλη της να λαμβάνουν μονομερώς μέτρα, που δεν συνάδουν ούτε με τις ευρωπαϊκές αξίες, αλλά ούτε και με τις αιρούμενες απο το διεθνές και ευρωπαϊκό δίκαιο υποχρεώσεις των κρατών απέναντι –καταρχήν- στους πρόσφυγες. Ενδεικτικά μπορούν να αναφερθούν η έγερση του φράχτη στα ουγγρικά αλλά και τα ελληνικά σύνορα, που παραβιάζει το σκοπό και το πνεύμα της Σύμβασης για το καθεστώς των προσφύγων του 1951.
Όσο οι πολιτικοί ηγέτες αδυνατούσαν να αντιμετωπίσουν την πολιτική διάσταση του ζητήματος, και στο πραγματικό ζήτημα της διαβίωσης αυτών των ταλαιπωρημένων ανθρώπων παρουσιάστηκαν έντονα προβλήματα. Το κράτος άβουλο και απαθές, αντέδρασε πολύ αργά και χωρίς κάποιο σχεδιασμό, δημιουργώντας δομές φιλοξενίας ελλιπώς στελεχωμένες, χωρίς σοβαρές υποδομές, με σοβαρούς υγειονομικούς κινδύνους. Αποκορύφωμα όλων αυτών η απο κάθε άποψη απαράδεκτη διατήρηση του άτυπου καταυλισμού στην Ειδομένη, που παραλύει τη λειτουργία της τοπικής κοινωνίας και δημιουργεί σοβαρά υγειονομικα προβλήματα και για τους ίδιους τους πρόσφυγες/μετανάστες. Αναπόφευκτα λοιπόν, το βάρος της διαβίωσης των ανθρώπων αυτών παραλήφθηκε απο διάφορες ΜΚΟ και ανεξάρτητους εθελοντές που δρούνε στις περιοχές ενδιαφέροντος, και στηρίζουν υλικά και ψυχολογικά τους ανθρώπους αυτούς με ότι μέσο διαθέτουν, αλλά και από τις τοπικές κοινωνίες που επέδειξαν αξιοθαύμαστο σθένος και ουμανισμό, σε μια συγκυρία εξαιρετικά δύσκολη.
Ωστόσο, αυτή η υποκατάσταση της κρατικής λειτουργίας απο ΜΚΟ και ανεξάρτητες δομές προκαλεί σοβαρά ζητήματα και ερωτήματα. Αρχικά, αυτές οι δομές δεν γίνεται να αντικαθιστούν ένα οργανωμένο κράτος, παρά μόνο να λειτουργούν  επικουρικά σε αυτό. Η κυβέρνηση απο την πρώτη μέρα «παρέδωσε τα κλειδιά», όσον αφορά την διαβίωση προσφύγων και μεταναστών σε τέτοιες δομές, με δυσάρεστα αποτελέσματα. Αφενός η βοήθεια που δίδεται να είναι αποσπασματική, χωρίς πρόγραμμα (ένεκα και ττης έλλιψης συντονισμού μεταξύ των ομάδων) και πολλές φορές όχι ίσα κατανεμημένη με βάση τις ανάγκες. Αφετέρου, οι ίδιες οι δομές να έχουν φτάσει στα όρια τους, καθώς δυσκολεύονται έως αδυνατούν να καλύψουν όλες τις πτυχές ενός συνεχώς διογκούμενου προβλήματος, τόσο σε επίπεδο οικονομικό όσο και σε επίπεδο ανθρώπινου δυναμικού (επαναλαμβάνω άλλωστε, δεν είναι αυτός ο ρόλος τους). Κατά δεύτερον, τα κίνητρα και η δράση συγκεκριμένων δομών εγείρουν σοβαρά ερωτήματα, καθώς φαίνεται (στην καλύτερη περίπτωση), να ακροβατούν στα όρια της νομιμότητας.

Προκύπτει λοιπόν το ερώτημα: πώς πρέπει να «διαβάσει» ο μέσος άνθρωπος το προσφυγικό ζήτημα; Ώς ένα ζήτημα καθαρά πολιτικό ή καθαρά πραγματικό; Εάν το ερμηνεύσουμε ως ένα καθαρά πολιτικό ζήτημα, θα βρεθούμε μπροστά σε ένα κενό εκπροσώπησης. Γιατί πέρα απο τη στάση των ηγετών της Ε.Ε., που αναλύθηκε παραπάνω, συνολικά η πολιτική ζωή του τόπου αντιμετώπισε το θέμα επιδερμικά (δε θα αναφερθώ στην άκρα δεξιά, θεωρώ ότι η οποιαδήποτε αναφορά θα ευτελίσει το κείμενο). Η μεν δεξιά αρκέστηκε στο να ευαγγελιστεί μια ευρωπαϊκή λύση «βασισμένη στις αξίες της ενωμένης Ευρώπης», χωρίς να προχωρά σε ουσιαστικές προτάσεις. Η στάση αυτή είναι το λιγότερο υποκριτική, τη στιγμή που είναι φανερό ότι οχι μόνο μια ευρωπαϊκή λύση φαντάζει όνειρο θερινής νυκτός, αλλά και η ίδια η Ε.Ε. απομακρύνεται απο τις θεμελιώδεις αρχές τις, όσον αφορά την αντιμετώπιση του ζητήματος. Χαρακτηριστική η περίπτωση της οδηγίας 33/2013, η οποία θεσπίζει στο άρθρο 17 ένα καθεστώς ανταποδοτικότητας στις προσφυγικές παροχές. Παροχή ασύλου δηλαδή, αλλά με συνδρομή του ίδιου του αιτούντος άσυλο στις παροχές που του έχουν απονεμηθεί απο τη σύμβαση για το καθεστώς των προσφύγων του 1951, λόγω παραβιάσεων των ανθρωπίνων δικαιωμάτων του!*
 Η δε αριστερά αρκέστηκε και αυτή στην θεωρητική αναζήτηση και καταδίκη των αιτιών που δημιουργούν τις προσφυγικές και μεταναστευτικές ροές. Περιορίστηκε για ακόμη μια φορά σε μια λογική του «καλύτερα να αλλάξεις πέντε συνειδήσεις, παρά να ασχοληθείς με την ουσία του προβλήματος», και απέτυχε και αυτή να προτείνει ουσιαστική και ρεαλιστική λύση στο πρόβλημα. Μια στάση που καταδεικνύει την αδυναμία της σύγχρονης αριστεράς να απαντήσει στην καρδιά των πραγματικών προβλημάτων και να προτείνει ουσιαστικές λύσεις που θα αντιπαρατίθενται στην αναλγησία των πολιτικών της Ε.Ε.
Εάν απο την άλλη επιχειρήσουμε την ανάγνωση του προβλήματος ως πραγματικό, καταρχήν τα πράγματα φαίνονται ίσως πιο εύκολα. Σίγουρα μια λογική που προκρίνει την δράση για την ανακούφιση αυτών των ανθρώπων φαντάζει  ηθικά σωστή, ενώ είναι πάντα πιο όμορφο να βλέπεις αμέσως το αποτέλεσμα της στα χαμόγελα και την (έστω προσωρινή) ανακούφιση των προσφύγων κια μεταναστών. Ωστόσο πρέπει να δεχτούμε ότι κάτι τέτοιο απλά συντηρεί το πρόβλημα, λειτουργεί δηλαδή πυροσβεστικά αποφεύγοντας κυρίως την υπέρμετρη διόγκωση του σε μια ανθρωπιστική και υγειονομική κρίση, αδυνατεί όμως να απαντήσει στην καρδιά του προβλήματος, όσο δεν έχει ένα βαθύ πολιτικό υπόβαθρο.
Νομίζω λοιπόν ότι είναι κάτι παραπάνω απο φανερό ότι το ζήτημα πρέπει να ερμηνευτεί ως μια σύμπτυξη αυτών των δύο πτυχών του· με άλλα λόγια, είναι απαραίτητη μια πολιτική λύση, που να βασίζεται όμως σε γερά πραγματικά θεμέλια.

*για περισσότερα, δείτε το εξαιρετικο άρθρο «Υπάρχει κάτι σάπιο στο βασίλειο της Δανιμαρκίας και όχι μόνο.» του καθηγητή Μίλτου Σαριγιαννίδη στην εφημερίδα Μακεδονία.

1 σχόλιο:

Ανώνυμος είπε...

Πολύ ώριμη προσέγγιση, που χτυπά στην καρδιά του προβλήματος, αναγνωρίζοντας ότι σε τέτοιες περιστάσεις η τραγική πραγματικότητα σωπάζει κάθε επίδοξη θεωρητικολογία. Σωστή κατανομή ευθυνών. Το πρόβλημα είναι τεράστιο και δυσεπίλυτο, όμως ευτυχώς εμείς ως Ευρωπαίοι έχουμε τη συνταγή για τη λύση του, που δεν είναι αλλη από την αξιοποίηση των λαμπρων αξιών του ανθρωπισμού και των κεκτημένων του Διαφωτισμού. Από μεριάς μου να θυμίσω (κάτι που ξεχνούν και η κυβέρνηση και οι ρομαντικοί) ότι το επίπεδο της καθημερινής διαβίωσης των ανθρώπων αυτών εκ των πραγμάτων δεν εξαρτάται από το μέγεθος της αυτοθυσίας των στελεχών των ΜΚΟ (που αντικειμενικά έχει ταβάνι), αλλά από την υπεύθυνη κυβερνητική πολιτική (τόσο σε ό,τι αφορά τις παροχές και τις υποδομές που προσφέρει, όσο και σε διπλωματικό επίπεδο)