η συντακτική ομάδα του nomikithess.gr καταγγέλλει τη διακοπή της δωρεάν διανομής συγγραμμάτων
Το nomikithess.gr είναι ένα σάιτ από τους και για τους φοιτητές της Νομικής Σχολής του ΑΠΘ. Στο nomikithess μπορεί να δημοσιεύσει ο καθένας ο,τιδήποτε θέλει (ανακοίνωση, άρθρο κλπ) πατώντας απλώς δεξιά στην επιλογή "άποψη" ή στέλνοντας στο μέσω facebook ή μέιλ.

Πέμπτη, 10 Οκτωβρίου 2013

Το πείραμα: Τι έγινε στην πραγματικότητα;

Χθες παρακολουθήσαμε στα πλαίσια της σειράς εκδηλώσεων μας ‘’Φάκελος: Φασισμός’’ την γερμανική ταινία ‘Το Πείραμα’’. Σας είπαμε χθες ότι η ταινία είναι βασισμένη σε πραγματικά γεγονότα Πολλοί όμως ενώ σας άρεσε η ταινία, δεν πιστέψατε ότι αυτά τα γεγονότα μπορεί να συνέβησαν στην πραγματικότητα.

Κι όμως. Εξαιρώντας τα τελευταία λεπτά της ταινίας, δηλαδή τα χτυπήματα με κλομπ και τους θανάτους, τα οποία ήταν όντως προιον μυθοπλασίας, ΟΛΗ η υπόλοιπη ταινία είναι πιστή αντιγραφή του πραγματικού πειράματος.

Το αληθινό πείραμα έλαβε χώρα στην Αμερική το 1971. Ονομάζεται ‘The Stanford prison experiment’’.
Θα σας γράψω μονάχα συνοπτικά μερικά από τα αληθινά γεγονότα που συνέβησαν κατά τη διάρκεια του πειράματος, για να πάρετε μια βασική ιδέα. Όποιος έχει όρεξη, παραθέτω εδώ τα links με το επίσημο σαιτ που περιέχει κάθε λεπτομέρεια του πειράματος, καθώς και το σχετικό ντοκυμαντέρ με ελληνικούς υπότιτλους.

Site: http://www.prisonexp.org/ (10 λεπτά διάβασμα είναι όλο, αν βαριέστε δείτε από την καρτέλα 'rebellion' και μετά)

Ντοκυμαντέρ στα ελληνικά: http://www.youtube.com/watch?v=tbWn7dgADUI

Ντοκυμαντέρ στα αγγλικά: http://www.youtube.com/watch?v=L_LKzEqlPto

Το πείραμα ήταν προορισμένο να διαρκέσει 12 ημέρες και θα συμμετείχαν σε αυτό μόνο φοιτητές, έναντι αμοιβής 15 δολαρίων τη μέρα. Όλοι οι φοιτητές πέρασαν από τεστ και ήταν απολύτως υγιείς. Οι ερευνητές δημιούργησαν συνθήκες πραγματικής φυλακής σε ένα υπόγειο. Οι φοιτητές-φύλακες συνέλαβαν τους φοιτητές-κρατουμένους, τους πήγαν στην φυλακή, τους έγδυσαν, τους ψέκασαν με αντιμικροβιακό υγρό και τους έδωσαν να φοράνε μια γυναικεία ρόμπα χωρίς εσώρουχα. Τους ξύρισαν τα κεφάλια, και τους έδεσαν με μια μικρή μπάλα το ένα πόδι., όλα αυτά για να δημιουργήθουν ρεαλιστικές συνθήκες φυλακής, και να χαθεί η μοναδικότητα του ατόμου. Στην φυλακή οι κρατούμενοι δεν είχαν όνομα- είχαν αριθμό και αποκαλούνταν με τον αριθμό τους.
 Να σημειωθεί οτί στους φύλακες δεν είχε δοθεί καμία ιδιαίτερη εντολή, παρά μονάχα η τήρηση της τάξης και το ‘μέτρημα’ των κρατουμένων.


Στην αρχή, καμιά από τις δύο μεριές δεν πήρε απολύτως σοβαρά τον ρόλο της. Οι κρατούμενοι γελούσαν, έκαναν πλάκα μεταξύ τους και με τους φύλακες. Οι πρώτες προστριβές άρχισαν να δημιουργούντα με αφορμή ένα μεταμεσονύχτιο μέτρημα. Η αντίδραση των κρατουμένων ήταν να βρίζουν τους φύλακες, ενώ έβαλαν  τα κρεβάτια τους κολλητά στις πόρτες , για να μην μπορούν να τους βγάλουν οι φύλακες και να συνεχιστεί η ροή της φυλακής.

Αυτή η ‘επανάσταση’ πως αντιμετωπίστηκε από τους φύλακες? Πολλοί θεωρήσατε ακραία την σκηνή με τους πυροσβεστήρες. Κι όμως οι φύλακες με δική τους προωτοβουλία ψέκασαν με τους πυροσβεστήρες τους κρατούμενους για να βγουν έξω. Παράλληλα ξεκινήσαν τα καψόνια με πους απς (πρακτική συχνά εφαρμοζόμενη στα ναζιστικά στρατόπεδα συγκέντρωσης).

Ο πρωταγωνιστής στην ταινία,  είχε πληρωθεί από μια εφημερίδα για να πουλήσει το ρεπορτάζ του πειράματος. Στην πραγματικότητα το αντίστοιχο άτομο ήταν ένας αριστερός ακτιβιστής, ο οποίος συμμετείχε για να ξεσκεπάσει τους σκοπούς του πειράματος, που θεωρούσε ότι χρηματοδοτούνταν από τον αμερικανικό στρατό (αυτό είναι αλήθεια) για σκοτεινούς σκοπούς.
Ο φοιτητής αυτός λοιπόν, ήταν εξ’αρχής ο επαναστάτης, ο οποίος δημιουργούσε προβλήματα στις φυλακές. Το δεύτερο πρόβλημα το δημιούργησε ένας αναπληρωματικός κρατούμενος, καθώς ένας αρχικός αποχώρησε λόγω ψυχολογικών προβλημάτων από την ατμόσφαιρα της φυλακής.
Ο νέος κρατούμενος, που δεν ήταν συνηθισμένος στα γεγονότα των πρώτων 2 ημερών, ξεκίνησε αμέσως απεργία πείνας αυτοβούλως. Οι φύλακες για να τον επαναφέρουν στην τάξη τιμωρούσαν τους συγκρατουμένους του, (με έλλειψη φαγητού, καψονιών, τους έβαζαν να αλληλοβρίζονται, τους έβαζαν να κατουράνε σε έναν κουβά στο κελί τους που δεν άδειαζαν) ώστε τελικά κι αυτός λύγισε.
Μετά από όλα αυτά, οι φύλακες κατάλαβαν πως η εξουσία τους θα επιβαλλόταν με ψυχολογικά μέσα, γι’αυτό εφήρμοσαν την τακτική του διαίρει και βασίλευε. (Όλα αυτά χωρίς καμία καθοδήγηση από τους ιθύνοντες ψυχολόγους). Δημιούργησαν ένα ‘προνομιακό’ κελί, στο οποίο οι πιο υπάκουοι κρατούμενοι απολάμβαναν διάφορα προνόμια (καθαρά ρούχα, μπάνιο, καλύτερο φαί κτλ). Μετά από λίγο μάλιστα έβγαλαν από το προνομιακό κελί τους πιο υπάκουους, και έβαλαν τους πιο ανυπάκουους, μπερδεύοντας τους κρατουμένος. Μιλάμε για σοβαρά ψυχολογικά βασανιστήρια.

Θα μπορούσα να γράψω πολλές ακόμη λεπτομέρειες, κούρασα όμως. Θα προσθέσω ότι το πείραμα τελείωσε στις 6 αντί για τις 12 ημέρες, ενώ είχαμε πολλές αποχωρήσεις κρατουμένων, που δεν άντεξαν την ψυχολογική καταπίεση των φυλάκων και του περιβάλλοντος. Τα σχετικά βίντεο-ντοκουμέντα είναι πραγματικά ανατριχιαστικά (θα τους ακούσετε να ουρλιάζουν ότι θέλουν να φύγουν, να μονολογούν σαν τρελοί και λοιπά τέτοια)

Εν τέλει αυτό που ήθελα να δείξω είναι ότι στο πραγματικό πείραμα, τα πράγματα ήταν απίστευτα χειρότερα. Φανταστείτε να παίρνανε εσάς και τους φίλους σας, να σας δίνανε ρόλους, και μέσα σε 1-2 μέρες ο φίλος σας ή ο γνωστός σας από το πανεπιστήμιο να σας ψέκαζε με πυροσβεστήρες και να σας έβαζε να κάνετε πους απς.

Η ταινία, όπως και το αληθινό πείραμα, βγάζουν πάρα πολλά συμπεράσματα. Τα σημαντικότερα όμως κατά την γνώμη των ερευνητών είναι δύο:

1) Ένα κακό περιβάλλον μπορεί να επηρεάσει και τον καλύτερο άνθρωπο. Σε στιγμιότυπο του ντοκυμαντέρ, θα δείτε μετά το πείραμα δύο φίλους στην ζωή, κρατούμενος εναντίον φύλακα στο πείραμα, να συζητούν. Και ο κρατούμενος συγκλονισμένος φωνάζει: ‘Μα δεν πίστευα ότι είχες γίνει έτσι! Μα σε ξερω είσαι ένα καλό παιδί, είσαι ένας καλός άνθρωπος’
Σκεφτείτε λοιπόν πόσο πολύ επηρεάζουν οι συνθήκες στις οποίες μεγαλώνουμε και οι περιστάσεις που αντιμετωπίζουμε την ζωή μας. Η καλοσύνη και η ομορφιά της ανθρώπινης φύσης μπορεί να υπερισχύσει σε υγιή και ελεύθερα περιβάλλοντα και μόνο.  

2) Αρκεί να δώσεις σε έναν άνθρωπο έναν ρόλο, έναν σκοπό, μια εντολή (είτε είσαι ανώτερος του, αλλά ακόμη κι αν δεν είσαι) άρα ένα άλλοθι ότι δεν είναι υπόλογος για τις πράξεις του, και αυτός μπορεί να κάνει τα πιο φρικιαστικά πράγματα.

Οι φοιτητές-φύλακες, συμμετείχαν σε ένα πείραμα έναντι αμοιβής, και τους δόθηκε απλά ένας ρόλος, χωρίς πολλές λεπτομέρειες για την υλοποίησή του. Εκείνοι μπήκαν στο πετσί του ρόλου και έδρασαν απίστευτα διαφορετικά από το πώς θα αντιδρούσαν στην πραγματικότητα, γιατί η ευθύνη είχε φύγει από πάνω τους. Δεν εκτελούσαν παρά εντολές, εντολές μάλιστα για έναν καλό επιστημονικό σκοπό.
Οι Γερμανοί πολίτες της Χιτλερικής Γερμανίας, εξαθλιωμένοι οικονομικά και με πληγωμένη εθνική περηφάνεια από τον Ά ΠΠ, εξέλεξαν το νέο, το άγνωστο, το εθνικοσοσιαλιστικό, κι ας είχαν πολύ υψηλά επίπεδα μόρφωσης σαν κοινωνία. Όταν ο νέος ηγέτης τους, τους έδωσε (ψεύτικα) ιδανικά, δήθεν πατριωτικά όνειρα και υποσχέσεις για μεγαλεία της γερμανικής φυλής, στην πραγματικότητα τους έδωσε ένα ρόλο. Και όλοι αυτοί οι εκατομμύρια πολίτες μπήκαν στο πετσί του ρόλου τους και έδωσαν την ψυχή τους σε μια φρικιαστική πολεμική μηχανή.

Οι προεκτάσεις που μπορούμε να δώσουμε αμέτρητες, ειδικά στην Ελλάδα του 2013 και της Χρυσής Αυγής. Ας παλέψουμε για να νικήσουμε τον φασισμό σε κάθε του μορφή. Σας περιμένουμε στις επόμενες εκδηλώσεις μας.

(Επιμέλεια: Θάνος Βασιλείου)

Δεν υπάρχουν σχόλια: