λευτεριά στο χύμα τσίπουρο - ο φασισμός του ΟΟΣΑ δεν θα περάσει!
Το nomikithess.gr είναι ένα σάιτ από τους και για τους φοιτητές της Νομικής Σχολής του ΑΠΘ. Στο nomikithess μπορεί να δημοσιεύσει ο καθένας ο,τιδήποτε θέλει (ανακοίνωση, άρθρο κλπ) πατώντας απλώς δεξιά στην επιλογή "άποψη" ή στέλνοντας στο μέσω facebook ή μέιλ.

Πέμπτη, 26 Σεπτεμβρίου 2013

Συζήτηση με τον επίκουρο καθηγητή Διεθνούς Δικαίους της Νομικής Σχολής του ΑΠΘ Μιλτ. Σαρηγιαννίδη


 μέρος 2ο


4) Γιατί ο Κάμερον επέμενε τόσο πολύ σε μια στρατιωτική επέμβαση, ήδη από τους πρώτους μήνες της εμφύλιας σύγκρουσης;
Το πιθανότερο είναι πως ο Κάμερον παρασύρθηκε από τις βιαστικές δηλώσεις των Προέδρων Ομπάμα και Ολάντ μετά τη χρήση χημικών στη Δαμασκό στις 21 Αυγούστου, και έσπευσε να ενισχύσει το μπλοκ των κρατών που ήταν πρόθυμα να χρησιμοποιήσουν ένοπλη βία κατά της Συρίας, ώστε να προσελκύσουν περισσότερα κράτη και να απομονώσουν διπλωματικά τη Ρωσία. Άλλωστε ΗΠΑ και Ηνωμένο Βασίλειο διατηρούν μια «ειδική σχέση» και λειτουργούν χωρίς αποκλίσεις πάνω σε ζητήματα εξωτερικής και αμυντικής πολιτικής. Συνεπώς, η επιλογή του βρετανού Πρωθυπουργού να στηρίξει εξαρχής τη ρητορική του αμερικανού Προέδρου ήταν απόλυτα φυσιολογική. Σε κάθε περίπτωση ο Κάμερον εκτέθηκε, αφού προφανώς δεν αξιολόγησε ορθά την πρόταση χρήσης βίας στη Συρία, δεν υπολόγισε σωστά τη δυσαρέσκεια των βουλευτών του, και ακολούθως οδηγήθηκε σε μια σημαντική πολιτική ήττα. Η αποτυχία του να αποσπάσει την έγκριση του Κοινοβουλίου τον κατέστησε αυτόματα διπλωματικά αναξιόπιστο για τις ΗΠΑ και τραυμάτισε το γόητρο της βρετανικής εξωτερικής πολιτικής, κάτι για το οποίο μάλλον δεν θα πρέπει να είναι ιδιαίτερα περήφανος. Παρεμπιπτόντως, το βρεταννικό κοινοβούλιο με ψήφους 285-272 όχι μόνο εξέθεσε πολιτικά τον Κάμερον, αλλά παρέδωσε μαθήματα κοινοβουλευτισμού, αναδεικνύοντας έτσι την αξία του κοινοβουλευτικού συστήματος.

5) Ποιος είναι ο ρόλος της Ρωσίας στην κρίση; Ούσα σύμμαχος της Συρίας και διατηρώντας στρατιωτική βάση στο συριακό Ταρτούς, η Ρωσία έχει κάνει χρήση του δικαιώματος αρνησικυρίας ήδη τρεις φορές επί προτεινόμενων λύσεων στο Συμβούλιο Ασφαλείας. Πώς αξιολογείτε την στάση της; Μήπως θα μπορούσαν να έχουν πάρει άλλη τροπή τα πράγματα, αν δεν είχε ασκήσει τα βέτο;

Η Ρωσία βρίσκεται στη θέση της υπεράσπισης της διεθνούς νομιμότητας όχι από κάποια ιδιαίτερη έγνοια, αλλά ακριβώς γιατί η Συρία είναι ένας σημαντικός στρατηγικός εταίρος γι’ αυτήν. Αποτελεί τη μοναδική της στρατιωτική βάση στη Μεσόγειο που δίνει ουσιαστικό ρόλο στον Στόλο της Μαύρης Θάλασσας και φυσικά το πολιτικό της πιόνι στην σκακιέρα της Μέσης Ανατολής. Η άσκηση του δικαιώματος της αρνησικυρίας στο πλαίσιο του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών προστατεύει τα συμφέροντά της στην περιοχή, και την ίδια στιγμή την αναδεικνύει σε προστάτη της διεθνούς νομιμότητας, εκθέτοντας έτσι τις βιαστικές πολιτικές των ΗΠΑ, του Ηνωμένου Βασιλείου και της Γαλλίας. Μάλιστα, ενώ συνήθως η άσκηση του δικαιώματος της αρνησικυρίας εκθέτει το κράτος που το χρησιμοποιεί, στην περίπτωση της συριακής κρίσης η Ρωσία το χρησιμοποίησε για να προστατεύσει τη διεθνή νομιμότητα – μαζί με τα συμφέροντά της – και να απομονώσει διπλωματικά τις ΗΠΑ και τους συμμάχους της που ήταν πρόθυμοι να στηρίξουν μια στρατιωτική επέμβαση στη Συρία, κατά παράβαση των σχετικών θεσμικών και κανονιστικών υποχρεώσεων.

Όπως φαίνεται, με φόντο τη συριακή κρίση, το δικαίωμα της αρνησικυρίας δεν είναι ένα απλό προνόμιο που χρησιμοποιείται από μιαν ελίτ κρατών μελών του Συμβουλίου Ασφαλείας για να προασπίσουν κατά το δοκούν τα συμφέροντά τους, αλλά αποτελεί κι ένα εργαλείο εξουδετέρωσης και απονομιμοποίησης των πολιτικών που αποτυγχάνουν να προκαλέσουν ευρύτερες συναινέσεις και να κινητοποιήσουν τη διεθνή κοινότητα in toto στο πλαίσιο της συλλογικής ασφάλειας που οικοδομείται κανονιστικά στον Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών.



Τέλος, η μη άσκηση του δικαιώματος της αρνησικυρίας από τη Ρωσία, θα είχε προκαλέσει την άσκησή του από την Κίνα, στην καλύτερη περίπτωση. Στην χειρότερη θα μπορούσαμε να έχουμε μιαν επιχείρηση ανάλογη με αυτήν που διεξήχθη στη Λιβύη, μόνο που αυτή τη φορά τυχόν ανάμειξη του Ιράν θα διεύρυνε την κρίση και θα μετέτρεπε την Μέση Ανατολή σε ένα πεδίο γενικευμένης σύγκρουσης, όπου δεν θα αποκλειόταν η χρήση όπλων μαζικής καταστροφής.

6) Ένα από τα βασικότερα επιχειρήματα της Ρωσίας κατά της στρατιωτικής επέμβασης είναι το παράδειγμα της Λιβύης, όπου η εξουσιοδοτημένη από το Συμβούλιο Ασφαλείας επέμβαση του ΝΑΤΟ ουσιαστικά κλιμάκωσε τη βία και μάλιστα επέδρασε και στο πολιτικό καθεστώς της χώρας, παραβιάζοντας το διεθνές δίκαιο. Πώς θα συσχετίζατε τη συριακή κρίση με την κρίση στη Λιβύη και γενικότερα την Αραβική Άνοιξη;

Τόσο η κρίση στη Λιβύη όσο και η τρέχουσα κατάσταση στη Συρία διαθέτουν ομοιότητες αλλά και σημαντικές διαφορές. Και οι δύο συνιστούν εκφάνσεις της «αραβικής Άνοιξης». Ωστόσο, δεν νομίζω ότι μπορεί να συγκριθεί το άθλιο καθεστώς Καντάφι με αυτό του Άσαντ – χωρίς αυτό να αποτελεί έπαινο για τον τελευταίο. Επιπλέον, η Μέση Ανατολή είναι πολλαπλάσια πιο ασταθής από τη Βόρεια Αφρική. Συνεπώς, η κρίση στη Συρία έχει πολύ περισσότερες και πιο σύνθετες παραμέτρους σε σχέση με την περίπτωση της Λιβύης. Επιπλέον, στην τελευταία, η αντιπολίτευση ήταν οργανωμένη και το αντικυβερνητικό μπλοκ δεν διασπάστηκε, έστω κι αν υπήρξαν φυλές που κράτησαν ίσες αποστάσεις ανάμεσα στους εμπόλεμους. Αντίθετα, οι αντικυβερνητικές δυνάμεις στη Συρία έχουν διασπαστεί και συγκροτούν ανομοιογενείς ομάδες που επιδιώκουν διαφορετικούς και αλληλοσυγκρουόμενους σκοπούς.

Τέλος, σε σχέση με την ερώτηση θα ήταν χρήσιμο να επισημανθεί, ότι η εξουσιοδότηση του Συμβουλίου Ασφαλείας με την Απόφαση 1973, δεν εξουσιοδοτούσε τη συμμαχία των πρόθυμων κρατών με τη χρήση κάθε απαραίτητου μέσου στην περίπτωση της Λιβύης. Αντίθετα, κατέγραφε περιοριστικά και εξαντλητικά τις περιπτώσεις εξουσιοδότησης χρήσης βίας με γνώμονα την προστασία των άμαχων πληθυσμών. Θα μπορούσαμε λοιπόν να υποθέσουμε, ότι η μη συμμόρφωση με την Απόφαση 1973, λειτούργησε ως αρνητικό προηγούμενο αναφορικά με την ετοιμότητα και τη βιασύνη των ΗΠΑ και των συμμάχων της να χρησιμοποιήσουν βία στην περίπτωση της Συρίας.

7) Υποστηρίζεται από πολλούς ότι το καθεστώς Άσαντ, παρά τις παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων, χαίρει της στήριξης της πλειοψηφίας του συριακού λαού, καθώς έχει κατορθώσει να προστατεύσει τις μειονότητες της χώρας και να εξασφαλίσει συνοχή. Ποια είναι η τοποθέτησή σας επ’ αυτού;

Θα προτιμούσα να αποφύγω τη θεμελίωση κρίσεων επί ισχυρισμών, καθώς είναι εξ ορισμού προβληματικές. Όμως αναμφίβολα, το καθεστώς Άσαντ δεν αποτελεί πρότυπο χρηστής διακυβέρνησης. Ωστόσο, η σημερινή κατάσταση δεν είναι καλύτερη από αυτήν πριν την έναρξη της κρίσης. Αυτή τη στιγμή ο ΟΗΕ και οι ανθρωπιστικές μη κυβερνητικές οργανώσεις προσπαθούν να διαχειριστούν το μεγαλύτερο κύμα προσφύγων στη σύγχρονη ιστορία. Εκατομμύρια ανθρώπων έφυγαν από τη Συρία, κι εκατοντάδες χιλιάδες είναι εκτοπισμένοι, αφού εγκατέλειψαν τις εστίες τους και αναζήτησαν άλλον ασφαλέστερο προορισμό μέσα στη χώρα. Πέρα από την ανθρωπιστική κρίση και τον επείγοντα χαρακτήρα για την αντιμετώπισή της, το πολιτικό σώμα της χώρας φυλλορροεί, όπως ακριβώς συνέβη παλιότερα με τους Παλαιστίνιους, οι οποίοι σκορπίστηκαν σε στρατόπεδα υποδοχής προσφύγων στην Ιορδανία και τον Λίβανο. Προφανώς η Συρία πλησιάζει όλο και περισσότερο στην στιγμή που θα εκπέσει στην κατηγορία του ασύντακτου ή αποτυχημένου κράτους.

Τέλος, υπάρχουν δύο σημαντικά ζητήματα με ελληνικό ενδιαφέρον, που έχει αναδείξει η σημερινή κατάσταση, και αβίαστα μας οδηγούν στο συμπέρασμα, ότι το καθεστώς Άσαντ παρείχε ένα minimum σταθερότητας και προστασίας. Πρώτον, οι χριστιανικοί πληθυσμοί βρίσκονται πλέον αντιμέτωποι με επιθέσεις φανατικών ισλαμιστών, και δεύτερον οι αρχαιότητες στην περιοχή είναι εκτεθειμένες σε πρακτικές «τύπου Μπαμιάν» (τα αγάλματα του Βούδα που κατέστρεψε το καθεστώς των Ταλιμπάν στο Αφγανιστάν). Μάλιστα, ίσως η πρώτη επισήμανση να εξηγεί και το ενδιαφέρον της Ρωσίας, και ειδικότερα του Πατριαρχείου της Μόσχας, σε ότι αφορά στη διεύρυνση του ρόλου του τελευταίου στον χώρο της Μέσης Ανατολής. Προκύπτει λοιπόν, ότι ένα τέτοιο ενδεχόμενο καθιστά ακόμη πιο επιτακτική τη διατήρηση της ελληνικής επιρροής στην περιοχή.

8) Πώς αξιολογείτε την ελληνική στάση ενόψει της αμερικανικής κινητοποίησης;
Η ελληνική προσέγγιση είναι μάλλον προσεκτική και αρκετά επιφυλακτική. Όμως οι συνήθεις γενικόλογες διατυπώσεις για το σεβασμό των αρχών και κανόνων του διεθνούς δικαίου δεν αρκούν. Αυτό δεν σημαίνει ότι προτείνεται κάποια μορφή αντιπαράθεσης στην εξωτερική πολιτική των ΗΠΑ, ούτε η καλλιέργεια ενός κλίματος αντιαμερικανισμού. Προφανώς και δεν ανήκουμε στους πρωταγωνιστές της κρίσης, ωστόσο οφείλουμε να προωθήσουμε τη δική μας ατζέντα, υπογραμμίζοντας το ιδιαίτερο ενδιαφέρον μας για την προστασία και τη διασφάλιση των ελληνορθόδοξων κοινοτήτων και των αρχαιοτήτων στην περιοχή. Τέλος, το αίτημα για σταθερότητα στη Συρία δεν ευνοεί μόνο τη στρατηγική συνεργασία με το Ισραήλ, ούτε και αποτελεί επιδοκιμασία του καθεστώτος Άσαντ. Η αποκατάσταση της σταθερότητας με ή χωρίς τον Άσαντ στην εξουσία, θα προλάβει την ενίσχυση των μεταναστευτικών ροών  προς την Ευρώπη και την περαιτέρω επιβάρυνση των ήδη ισχνών δομών για την υποδοχή προσφύγων στη χώρα μας, ενώ θα αποτρέψει και την περαιτέρω έξαρση του εξτρεμισμού από ομάδες φανατικών στην Ευρώπη.

9) Ποια είναι η πρόβλεψή σας για την έκβαση της κρίσης;
Για την ώρα, η επίτευξη συμφωνίας για το έλεγχο του χημικού οπλοστασίου της Συρίας από τα Ηνωμένα Έθνη απομακρύνει την προοπτική της στρατιωτικής δράσης. Την ίδια στιγμή, μια Συρία χωρίς χημικά όπλα, μετατρέπεται σε de facto ρωσικό προτεκτοράτο, καθώς η άμυνά της, ειδικά απέναντι στο Ισραήλ, εξαρτάται πλέον αποκλειστικά από τη Ρωσία. Υπό αυτή την έννοια, η Ρωσία αναδεικνύεται στον κυρίαρχο και πλέον ωφελημένο παράγοντα της συριακής κρίσης.

υποβολή ερωτήσεων: Σοφία Παπασπυροπούλου 

Δεν υπάρχουν σχόλια: