λευτεριά στο χύμα τσίπουρο - ο φασισμός του ΟΟΣΑ δεν θα περάσει!
Το nomikithess.gr είναι ένα σάιτ από τους και για τους φοιτητές της Νομικής Σχολής του ΑΠΘ. Στο nomikithess μπορεί να δημοσιεύσει ο καθένας ο,τιδήποτε θέλει (ανακοίνωση, άρθρο κλπ) πατώντας απλώς δεξιά στην επιλογή "άποψη" ή στέλνοντας στο μέσω facebook ή μέιλ.

Τρίτη, 18 Ιουνίου 2013

Κυβερνητική σφαίρα στην καρδιά της δημόσιας σφαίρας. Του Θωμά Ψήμμα

«Σκάνδαλο… Πουλήστε εδώ και τώρα τον ΟΣΕ, δεν μπορεί να μας βάζουν οι αργόσχολοι συνδικαλισταράδες εκατομμύρια ευρώ κάθε χρόνο μέσα και να τους ταίζουν με τους φόρους τους άνεργοι άνθρωποι»…
«Σκάνδαλο… Ξεπούλημα του πιο κερδοφόρου δημόσιου οργανισμού, του ΟΠΑΠ αντί πινακίου φακής στην πλουτοκρατία»…

Όσο κι αν φαίνονται εκ διαμέτρου αντίθετα, και τα δύο παραπάνω πολυφορεμένα απλοϊκά επιχειρήματα που μπορεί να αλιεύσει κανείς κάθε μέρα από το καφενείο του πιο ακριτικού χωριού έως και το «ναό της δημοκρατίας» στα μάτια μου φαίνονται εξίσου έωλα, καθώς πάσχουν από το ίδιο μικρόβιο που έχει διαποτίσει το DNA μας καθ’ όλη τη διάρκεια της Μεταπολίτευσης (σε παυσίπονη καταστολή μέχρι να σκάσει η φούσκα, σε διαρκή εκδήλωση μετά την κατάρρευση των διεθνών καπιταλιστικών κι εγχώριων πελατειακών βεβαιοτήτων)… Αυτό το μικρόβιο που εξαπλώνεται στις συνειδήσεις των ανθρώπων με ταχύτητα φωτός και όσο το καταριόμαστε σαν το Σατανά με τα κομμουνιστικά μανιφέστα ανά χείρας σε θέση λιβανιού, τόσο το υψώνουμε μπροστά μας σα γνώμονα κάθε ηθικής, πολιτικής, συναισθηματικής μας κρίσης είναι ο πιο γνωστός-άγνωστος χ της καθημερινότητάς μας, ο νεοφιλελευθερισμός… Όσο αποτιμούμε τα πάντα σε χρήμα και κάθε μας κρίση περί του πρακτέου ανάγεται σε λογιστικά κριτήρια, πέφτουμε ατσαλάκωτοι στη λούμπα που διακηρρύσουμε μεγαλοφώνως ότι έχουν πέσει οι «ξεπουλημένοι», τα «τσιράκια», όσους οι ίδιοι εκλέξαμε να διαφεντεύουν τις τύχες μας (καλώς ή κακώς η αντιπροσώπευση απαιτεί ελευθερία και υπευθυνότητα τόσο από τον αρχόμενο όσο και από τον άρχοντα), γινόμαστε με τη θέλησή μας η πίστα για το test drive των νεοφιλελεύθερων ιδεών…

Για να ξεχωρίσουμε την ήρα από το στάρι, για να διακρίνουμε ανάμεσα σε αυτό που πρέπει να ανήκει σε όλους (κοινοτισμός) και σε αυτό που μπορεί να ανήκει στα χωρικά ύδατα κάθε ατόμου (ατομική ιδιοκτησία), είναι απαραίτητο να βάλουμε μια διαχωριστική γραμμή, μια διπλή λωρίδα ανάμεσα στη δημόσια σφαίρα και στον ιδιωτικό χώρο… Όσο δε χαράζουμε αυτή τη γραμμή, αυτό το κράσπεδο, τόσο θα προσπαθούμε να ψάχνουμε εξόδους διαφυγής από τις πραγματικές αιτίες των αδιεξόδων, τόσο κάποιοι με την άδεια και τις ευλογίες της εκάστοτε κυβέρνησης θα βγαίνουν στο απέναντι ρεύμα διεκδικώντας το ζωτικό μας χώρο συλλογικής αυτοδιάθεσης…


Αν δεν ορίσουμε τη δημόσια σφαίρα, θα είμαστε πάντοτε έκθετοι στα κριτήρια της αγοράς, στο πετυχημένο και στο αποτυχημένο με όρους κερδοφορίας, θα προτιμούμε να διατηρούμε εν ζωή το λιτοδίαιτο άχρηστο παρά το σπάταλο ζωτικό…
Θα ήταν λάθος η σημασία της δημόσιας σφαίρας να αναλωθεί στον αναγκαίο περίβολο του ναού της δημοκρατίας, δηλαδή να εξαντλείται στην ανταλλαγή απόψεων μεταξύ ιδιωτών που πραγμάτωσαν το αυτονόητο χρέος τους ως πολιτών (ή έκαναν μια ηρωική υπέρβαση με τα σημερινά στάνταρ της γενιάς του καναπέ) κι εξήλθαν από το άσυλο της κατοικίας τους ανοίγοντας τα βλέφαρά τους κι αντικρύζοντας λοιπούς ιδιώτες σε παράλληλες διαδρομές… Το πέρασμα από ένα σκέτο άθροισμα ιδιωτών σε συγκροτημένη κοινωνία περιλαμβάνει, εκτός από το επικοινωνιακό στοιχείο ανταλλαγής ιδεών, ως condition sine qua non και τους εξωτερικούς πόρους (υλικούς και μη) που είναι αναγκαίοι για την εξασφάλιση αξιοπρεπούς διαβίωσης του συνόλου των μελών του ανθρώπινου γένους…

Εφόσον διευρύνουμε το φάσμα της δημόσιας σφαίρας, μπορούμε να αναφέρουμε εν είδει παραδείγματος ορισμένους πόρους από τους οποίους εξαρτάται ο αξιοπρεπής ανθρώπινος βίος, οι οποίοι δεν μπορούν να αφεθούν στο έλεος κάποιου ιδιώτη… Πρόκειται για αγαθά τα οποία οφείλουμε να διασφαλίσουμε σε όλους με απόλυτη βεβαιότητα και όχι ενδεχομένως, ανάλογα, κατά το μέτρο του δυνατού, εφόσον βγαίνουν τα κουκιά στο τέλος του μήνα…
Με βιολογικούς όρους, το νερό αποτελεί το πιο θεμελιώδες συστατικό από το οποίο εξαρτάται η ύπαρξη του ανθρώπινου είδους…
Με σύγχρονους τεχνολογικούς όρους, το ρεύμα αποτελεί την κινητήριο δύναμη για τη λειτουργία όλων των οικιακών συσκευών (από την κουζίνα που εξασφαλίζει την τροφή μέχρι τον υπολογιστή που εξασφαλίζει ενημέρωση, ψυχαγωγία)…
Με όρους θέασης του ατόμου ως μέλους μιας κοινωνίας, οι μεταφορές είναι απαραίτητο στοιχείο μετάβασης από τον έναν τόπο στον άλλο, από γειτονιά σε γειτονιά, από πόλη σε πόλη, από χώρα σε χώρα…
Με όρους επικοινωνίας, ψυχαγωγίας κι ενημέρωσης, η τηλεόραση και το ραδιόφωνο συνδέουν κοιτίδες πολιτισμού με κάθε σπίτι κι απευθύνονται σε άτομα κάθε ηλικίας, ακόμα και χωρίς εξοικείωση με πιο σύγχρονα μέσα ενημέρωσης (blogs, ιστοσελίδες κ.τ.λ.)
Η εκπαίδευση αποτελεί, ακόμα και κατά τον πατέρα του καπιταλιστικού συστήματος, Adam Smith, αγαθό το οποίο πρέπει να διανέμεται σε όλους, γιατί μόνο έτσι μπορεί να εξασφαλιστεί η ισότιμη πρόσβαση όλων σε μια ελεύθερη αγορά προϊόντων και υπηρεσιών, σε μια αγορά εργασίας… Πάνω απ' όλα η γνώση είναι αυτοσκοπός, η ανάπτυξη της προσωπικότητας του ανθρώπου είναι στο DNA της εκπαιδευτικής διαδικασίας...
Η υγεία αποτελεί το θεμέλιο λίθο της ανθρώπινης ύπαρξης… Πριν το «ευ ζην» προηγείται η κατοχύρωση του «ζην», άρα η πρόσβαση στην περίθαλψη (προληπτικά ή κατασταλτικά) πρέπει να απευθύνεται σε όλους, ανεξαρτήτως εισοδηματικής κατάστασης, ανεξαρτήτως φυλετικής καταγωγής…

Αντίθετα, ο ΟΠΑΠ ως οργανισμός που σχετίζεται με το τζόγο και τα τυχερά παιχνίδια (τα οποία δεν αποτελούν αναγκαίο όρο επιβίωσης, αλλά επιλογή του κάθε ατόμου), ανεξαρτήτως κερδοφορίας ή χασούρας, θα ήταν προτιμότερο να ανοιχτεί στον ανταγωνισμό… Με την ιδιωτικοποίηση του ΟΠΑΠ διαφωνώ όχι για λόγους αρχής (δεν ανήκει ούτως ή άλλως στη δημόσια σφαίρα), αλλά για λόγους παραβίασης των κανόνων του ελεύθερου ανταγωνισμού της συγκεκριμένης αγοραπωλησίας (φωτογραφική ανάθεση του οργανισμού σε συγκεκριμένο πρόσωπο και μετατροπή ενός κρατικού μονοπωλίου σε ιδιωτικό μονοπώλιο)… Όσο για το εύλογο επιχείρημα κάποιου ότι μέσω του ΟΠΑΠ χρηματοδοτούνταν ο ερασιτεχνικός αθλητισμός (που αποτελεί ασφαλώς αγαθό εντασσόμενο στη δημόσια σφαίρα), θα αντέτασσα ότι ο τρόπος χρηματοδότησης του ερασιτεχνικού αθλητισμού πρέπει να αλλάξει και να ανατεθεί στο Υπουργείο Αθλητισμού, το οποίο μέσω των φόρων να χρηματοδοτεί ερασιτεχνικές (και μόνο) αθλητικές δραστηριότητες (π.χ. ο ΟΠΑΠ ήταν χορηγός της συντριπτικής πλειοψηφίας των ΠΑΕ στο ελληνικό ποδόσφαιρο)… Είναι ηθικά επίμεμπτο να εκμεταλλευόμαστε το πάθος κάποιου ανθρώπου με το τζόγο για να χρηματοδοτήσουμε μια καθ’ όλα υγιή ανθρώπινη δραστηριότητα (όπως τον ερασιτεχνικό αθλητισμό)…

Μετά από αυτό το κατεβατό παραδειγμάτων θα ισχυριστεί κάποιος ότι παρουσιάζω μια εξιδανικευμένη εικόνα δημόσιων αγαθών και δε βγάζω άχνα για τη σπατάλη και για τα μεγάλα συμφέροντα που λυμαίνονται την ΕΡΤ, την ΕΥΑΘ, τον ΟΣΕ, τη ΔΕΗ, το ΕΣΥ, τα δημόσια σχολεία κ.ο.κ. Νομίζω ότι όποιος επιχειρήσει κάτι τέτοιο πετάει τη μπάλα στην εξέδρα, μεταφέρει τη συζήτηση σε άλλο γήπεδο… Βασική προϋπόθεση για να εξυγιάνουμε, να εξορθολογίσουμε, να μεταρρυθμίσουμε τη δημόσια σφαίρα είναι να αποδεχτούμε την αναγκαιότητά της… Το να επισημαίνουμε διαρκώς με ύφος λες και ανακαλύψαμε την Αμερική ότι το ελληνικό δημόσιο μαστίζεται από γραφειοκρατία, ρουσφέτι, πελατειακές σχέσεις, κομματοκρατία και έλλειψη αξιολόγησης και ταυτόχρονα να επικροτούμε πρακτικές κλεισίματος δημόσιων οργανισμών κοινής ωφέλειας (στη λογική του «πονάει χέρι κόβει χέρι») δείχνει ότι δεν ενδιαφερόμαστε για το συμμάζεμα αλλά για το γκρέμισμα της Βαβέλ της ελληνικής κρατικής μηχανής…

Τέλος, μια πρόταση για όσους επιμένουν να προτάσσουν σε ώρα «δημοσιονομικού εκτροχιασμού» την ανάγκη κλεισίματος ή εκποίησης σε ιδιώτες ζημιογόνων οργανισμών κοινής ωφέλειας… Θα ήταν προτιμότερο, αντί να υπάρχει τέλος για κάθε υπηρεσία (τέλος υπέρ ΕΡΤ, τέλος για επίσκεψη σε δημόσιο νοσοκομείο, λογαριασμός ΔΕΗ), όλες αυτές οι υπηρεσίες να χρηματοδοτούνται απευθείας από τους φόρους με ακριβή αναφορά στον προϋπολογισμό του κράτους, πόσο τοις εκατό των φόρων πηγαίνει σε ποια υπηρεσία… Με αυτό τον τρόπο ο καθένας θα συνεισφέρει στη δημόσια σφαίρα ανάλογα με τις δυνάμεις του κατά την επιταγή του Συντάγματος κι από την άλλη θα εμπεδωθεί σε όλους η συνείδηση ότι ανάλογη με το βαθμό φοροδιαφυγής θα είναι και η ποιοτική υποβάθμιση των υπηρεσιών της δημόσιας σφαίρας…

1 σχόλιο:

Αντωνίου Ανδρέας είπε...

Συμφωνώ με το πνεύμα του άρθρου δεδομένου πως είναι η μία όψη της λύσης του μεγάλου προβλήματος: Η δεύτερη όψη, που είναι αλληλένδετη με την πρώτη, είναι η απενοχοποίηση της έννοιας του "ανταγωνισμού" όσον αφορά τις δημόσιες εταιρείες. Ναι, υπάρχει μια δημόσια σφαίρα που παρέχει δημόσια βασικά αγαθά (εκπαίδευση, ρεύμα, τηλεόραση), αλλά δεν πρέπει ποτέ να ξεχνάμε πως είναι υπηρεσίες και προϊόντα και πως ούτως ή άλλως υπόκεινται σε κανόνες αγοράς. Ο Adam Smith πίστευε πως η ανταγωνισμός ωφελεί πρώτα τον καταναλωτή και έπειτα την επιχείρηση. Οι δημόσιες εταιρίες οφείλουν να είναι ανταγωνιστικές με τις αντίστοιχες δημόσιες 1) γιατί έτσι ωφελείται ο πολίτης-καταναλωτής και 2) γιατί θα μπορέσουν να βελτιώσουν την ποιότητα των υπηρεσιών που παρέχουν. Σκεφτείτε την διαφορά υπηρεσιών του ΟΤΕ στις αρχές του 90 λ.χ όταν ήταν μονοπώλιο και τώρα. Η ΕΡΤ μπορεί να γίνει κερδοφόρα εταιρεία χωρίς να κάνει έκπτωση στην ποιότητά της και, αντί να χρημοτοδοτείται από το δημόσιο να μπορέσει να χρηματοδοτεί το δημόσιο. Είμαι φυσικά ενάντια σε οποιοδήποτε "ξεπούλημα" δημόσιας περιουσίας (ΟΠΑΠ κ.α) αλλά είμαι και αντίθετος με την κρατικοδίαιτη αντίληψη των δημοσίων εταιρειών, που έχουν την δυνατότητα να αυτοχρηματοδοτούνται. Ανταγωνιστικό δημόσιο σημαίνει παραγωγικό δημόσιο και μέσω ενός παραγωγικού δημοσίου μπορούμε να κτίσουμε το κράτος δικαίου που ονειρευόμαστε.