λευτεριά στο χύμα τσίπουρο - ο φασισμός του ΟΟΣΑ δεν θα περάσει!
Το nomikithess.gr είναι ένα σάιτ από τους και για τους φοιτητές της Νομικής Σχολής του ΑΠΘ. Στο nomikithess μπορεί να δημοσιεύσει ο καθένας ο,τιδήποτε θέλει (ανακοίνωση, άρθρο κλπ) πατώντας απλώς δεξιά στην επιλογή "άποψη" ή στέλνοντας στο μέσω facebook ή μέιλ.

Τετάρτη, 1 Μαΐου 2013

Νερό, ρεύμα, σιδηρόδρομοι: Η αληθινή μεταρρύθμιση είναι η εξυγίανση, όχι η ιδιωτικοποίηση. Του Θάνου Βασιλείου


Ξεκινώ με μια κλισέ, αλλά αναγκαία εισαγωγή.

Γνωρίζουμε πολύ καλά ότι κατά την επιταγή της τρόικας και του μνημονίου, το ελληνικό Δημόσιο πρέπει να ιδιωτικοποιήσει τις ΕΥΔΑΠ-ΕΥΑΘ, ΔΕΗ και ΟΣΕ. Ποιοι είναι οι λόγοι? Η επίσημη εκδοχή λέει ότι αυτές οι ΔΕΚΟ είναι ζημιογόνες για το Δημόσιο και με τεράστιο χρέος, ενώ παράλληλα το κράτος χρειάζεται άμεσα ρευστό για την αποπληρωμή των δανείων του. Μισή αλήθεια κρύβεται στην εκδοχή αυτή (και μόνο για τον ΟΣΕ, καθώς οι άλλες 3 δεν έχουν πολύ μεγάλο πρόβλημα). Η άλλη μισή είναι ότι επιδιώκεται να επικρατήσει σε όλη την Ευρώπη το νεοφιλελεύθερο δόγμα περί περικοπών δημοσίων δαπανών και κοινωνικού κράτους, πλήρως απορρυθμισμένης αγοράς, ελάχιστης παρέμβασης του Δημοσίου σε αυτήν και ιδιωτικοποιήσεων ει δυνατόν όλων των τομέων της οικονομίας.

Η θέση που θα στηρίξω με επιχειρήματα είναι ότι οι τρεις αυτές ΔΕΚΟ πρέπει να παραμείνουν δημόσιες, και ότι η πραγματική μεταρρύθμιση θα ήταν η εξυγίανση τους και όχι η ιδιωτικοποίηση τους.

Τι κοινό λοιπόν έχουν το νερό, το ρεύμα και οι σιδηρόδρομοι?

 Κατ'αρχήν, ότι είναι αγαθά αναγκαία για την επιβίωση του ανθρώπου και την ικανοποίηση ενός ελαχίστου βιοτικού επιπέδου του. Εάν αυτοαποκαλούμαστε ουμανιστές, θεωρούμε δηλαδή τον άνθρωπο ως υπέρτατη αρχή του πολιτισμού μας, η προστασία της ζωής του οφείλει να αποτελεί προτεραιότητα των κοινωνιών μας. Το νερό βιολογικώς αυταπόδεικτα είναι ένα αγαθό απαραίτητο για την επιβίωση του ανθρώπου. Το ηλεκτρικό ρεύμα έχει επίσης καταστεί 100% αναγκαίο στις σύγχρονες κοινωνίες. Τέλος οι σιδηρόδρομοι πραγματώνουν το θεμελιώδες δικαίωμα του πολίτη να μπορεί να ταξιδεύει στην επικράτεια της πατρίδας του με οικονομικό τρόπο. Στα αγαθά αυτά φυσικά συμπεριλαμβάνεται και η τροφή, πιθανώς και οι εθνικές οδοί ακόμη και οι αστικές συγκοινωνίες, προτιμώ όμως να επικεντρωθώ στις επικείμενες ιδιωτικοποίησεις. Συμπερασματικά λοιπόν τα αγαθά αυτά σε κοινωνικό και πολιτικό επίπεδο, θα πρέπει να είναι αγαθά εκτός συναλλαγής, αγαθά δημόσια και κοινό κτήμα όλων των πολιτών.

Στην θεωρία έτσι έχουν τα πράγματα. Στην πράξη όμως η αξιοποίηση αυτών των αγαθών κοστίζει και είναι αδύνατον να παρέχονται απολύτως δωρεάν. Ποιος λοιπόν πρέπει να διαχειρίζεται και να διανέμει αυτά τα αγαθά. Η απάντηση μου είναι το κράτος και όχι οι ιδιώτες. (Τα παρακάτω επιχειρήματα είναι αλληλένδετα και συμπληρώνουν το ένα το άλλο) Γιατί τα αγαθά αυτά:

1) Δεν πρέπει να αποτελούν αντικείμενο κερδοσκοπίας. Ο ιδιώτης αυτονόητο είναι να θέλει να βγάλει κέρδος από την επένδυση του. Κέρδος όμως από αναγκαία βιοτικά αγαθά δεν πρέπει να υπάρχει. Υπό δημόσιο έλεγχο, τα τυχόν πλεονάσματα από την διαχείριση αυτών των ΔΕΚΟ δεν μπαίνουν σε τσέπες ιδιωτών, αλλά πρέπει να χρησιμοποιούνται για την κοινή ωφέλεια (είτε πάνε στα ταμεία του κράτους, είτε στα αποθεματικά των ιδίων, είτε για νέες επενδύσεις, για βελτίωση ποιότητας κτλ).

2) Πρέπει να είναι φθηνά για τον πολίτη. Το δημόσιο δεν αποσκοπεί στο κέρδος, μπορεί να προσαρμόζει τις τιμές ανάλογα με τις γενικές κρατικές ανάγκες ή καταστάσεις, μπορεί να διαθέτει οικονομική ευελιξία με την διαχείριση αυτών των ΔΕΚΟ. Με απλά λόγια η απουσία κέρδους δημιουργεί εξ'αρχής μειωμένες τιμές, ενώ ένα κράτος μπορεί να αυξομειώνει τις τιμές όποτε το κρίνει αναγκαίο για να ασκεί νομισματική (?), δημοσιονομική και πληθωριστική πολιτική με τον έλεγχο αυτών των ΔΕΚΟ. (βλ. παρακάτω 4)

3) Πρέπει να αποτελούν αντικείμενο δημοκρατικού ελέγχου από τους πολίτες. Είναι μείζον ζήτημα δημοκρατίας και διαφάνειας. Ο πολίτης πρέπει να εκλέγει τους ανθρώπους που διαχειρίζονται αυτές τις ΔΕΚΟ, ενώ οι διαδικασίες πρόσληψης σε αυτές πρέπει να είναι απολύτως διαφανείς και με αντικειμενικά κριτήρια. Το Δημόσιο μπορεί να το επιτύχει αυτό. Ο ιδιώτης από την άλλη δεν έχει να λογοδοτήσει σε κανέναν για το πώς διαχειρίζεται την επιχείρηση του, ειδικά όμως δεν έχει να λογοδοτήσει σε κανέναν για τους ανθρώπους που εργάζονται σε αυτήν. Φυσικά το ρίσκο επικίνδυνης διαπλοκής των μεγάλων κεφαλαίων με την πολιτική άρχουσα τάξη και τελικά το ρίσκο για την δημοκρατία μας είναι τεράστιο.

4­) Πρέπει να αποτελούν δημόσια μονοπώλια, ώστε να μην υπόκεινται στις διακυμάνσεις της ελεύθερης αγοράς και του ελεύθερου ανταγωνισμού. Ευτυχώς ή δυστυχώς η σύγχρονη ελεύθερη αγορά και ο ανταγώνισμος είναι αδυσώπητοι. Ο κίνδυνος έκθεσης τέτοιων αγαθών στην ελεύθερη αγορά είναι τεράστιος για τους πολίτες. Οι Ανώνυμες Εταιρείες, εξ'ορισμού μηχανές παραγωγής κέρδους, μπορούν να κάνουν πολλά πράγματα στον δρόμο για το κέρδος. Αυξήσεις τιμών, μείωση ποιότητας, εισαγωγή και τζόγος στο χρηματιστήριο, κατάτμηση δικτύων μέσω υπενοικιάσεων, τοξικά δάνεια, αδιαφορία για την ασφάλεια και τα ατυχήματα, χρεοκοπία και ξέπλυμα χρημάτων σε φορολογικούς παραδείσους, είναι μόνο μερικοί από τους δεκάδες κινδύνους.

Τι λένε οι υποστηρικτές των ιδιωτικοποιήσεων?

Το κράτος θα απαλλαγεί από ζημιές και χρέη. Θα βάλει άμεσα ρευστό στα ταμεία του. Ένας σωστός ιδιώτης επιχειρηματίας γνωρίζει το συμφέρον του και θα διαχειριστεί σωστά την επιχείρηση του για να τον εμπιστευτούν οι πολίτες και να βγάλει κέρδος. Ο ανταγώνισμος θα οδηγήσει σε μείωση τιμών και αύξηση ποιότητας. (Εδώ φυσικά εάν οι ΔΕΚΟ πωληθούν σε παραπάνω από έναν ιδιώτες. Γιατί αν πωληθούν μόνο σε έναν και δημιουργηθεί μονοπώλιο, τότε δεν μπορώ να φανταστώ κάποιο θετικό επιχείρημα)

Δεν μπορώ να πω ότι ακούω βερεσέ αυτά τα επιχειρήματα. Πιθανώς ένας απόλυτα σωστός ιδιώτης όντως να διαχειριστεί σωστά αυτές τις ΔΕΚΟ. Ρωτώ όμως. Ακόμα και ο πιο γνήσια φιλελεύθερος, μπορεί να εμπιστευτεί με τις τωρινές συγκυρίες την σύγχρονη αγορά και να πάρει με σιγουριά το ρίσκο για τέτοια απαραίτητα αγαθά? Η άποψη μου είναι ότι για αυτά τα αγαθά και το πιο μέτριο κράτος θα είναι καλύτερος και ευνοικότερος για τους πολίτες διαχειριστής από τον πιο σωστό ιδιώτη. Γιατί αν τα πράγματα πάνε καλά με τον τέλειο ιδιώτη, στην καλύτερη να έχουμε καλές τιμές και ποιότητα, ένα μεγάλο ποσό όμως θα πηγαίνει στην τσέπη του. Ενώ αυτό το ποσό με το τέλειο κράτος, θα πηγαίνει προς όφελος του πολίτη.

Ας κοιτάξουμε λίγο εγχώριες και μη ιδιωτικοποιήσεις του παρελθόντος.

Εκτός νερού και ρεύματος, μια πετυχημένη ιδιωτικοποίηση στην χώρα μας ήταν αυτή του ΟΤΕ. Ο ανταγωνισμός που δημιουργήθηκε τελικά ευνόησε τους πολίτες σε τιμές και ποιότητα. Όμως οι επικοινωνίες είναι ένας τομέας όχι και τόσο ζωτικός. Γενικά βέβαια, οι ιδιωτικοποιήσεις στην χώρα μας δεν είχαν τα επιθυμητά αποτελέσματα (από το 2004 εώς το 2009 πουλήθηκαν μεγάλα μέρη των μετοχών των Ελληνικών Πετρελαίων, της Εθνικής Τράπεζας, του ΟΠΑΠ, η Ολυμπιακή, πουλήθηκαν αεροδρόμια, εθνικές οδοί κτλ) καθώς το χρονικό αυτό διάστημα το δημόσιο χρέος αυξήθηκε κατά περίπου 100 δις ευρώ. Αλλά αυτό είναι μια άλλη κουβέντα. Αυτό που θέλω να πω είναι ότι σε μη ζωτικούς τομείς η ιδιωτικοποίηση πρέπει να εξετάζεται κατά περίπτωση και να γίνεται πολύ προσεκτικά. Π.χ. η ιδιωτικοποίηση του ΟΠΑΠ, ενός πολύ κερδοφόρου για το ελληνικό δημόσιο οργανισμού, θα αποτελεί κυριολεκτικά έγκλημα. Αλλά η αξιοποίηση κάποιων λιμανιών από ιδιώτες ή η αξιοποίηση του Ελληνικού μπορεί να αποφέρει έσοδα στο κράτος, μέσα από επενδύσεις που το ίδιο δεν έχει τα χρήματα για να το κάνει.

Πάντως όσον αφορά το νερό, το ρεύμα και τους σιδηροδρόμους, οι ιδιωτικοποιήσεις τους σε χώρες του εξωτερικού στο παρελθόν κρίνονται κατά συντριπτική πλειοψηφία αποτυχημένες. Στην Βρετανία ήδη ετοιμάζεται η κρατικοποίηση της κεντρικής σιδηροδρομικής γραμμής. Τα πολλά ατυχήματα, οι κατάτμηση των σιδηροδρόμων σε εκατοντάδες εταιρείες που δημιούργησε μπάχαλο σε συντήρηση και δρομολόγια και οι αυξήσεις τιμών συνέθεσαν μια απόλυτη αποτυχία. Από την άλλη τα νερά του Παρισίου, όπου πρόσφατα επανακρατικοποιήθηκαν, είχαν ως αποτέλεσμα το μισό Παρίσι να πληρώνει απείρως περισσότερα για το νερό από το άλλο μισό, ενώ σε Ισπανία και Πορτογαλία είχαμε πάλι μεγάλες αποτυχίες. Οι Ιταλοί διοργάνωσαν δημοψήφισμα για την διαχείριση του νερού και το 95% ψήφισε υπέρ της κρατικής διαχείρισης, ενώ παράλληλα το Συνταγματικό Δικαστήριο έκρινε αντισυνταγματικούς τους σχετικούς νόμους Μπερλουσκόνι. Τα ίδια και με το ρεύμα στο Σαν Φρανσίσκο. Γενικά δεν έχω υπόψιν μου κάποια επιτυχημένη περίπτωση ιδιωτικοποίησης αυτών των ζωτικών αγαθών, στην έρευνα μου έχω συναντήσει μονάχα αποτυχίες. Και δεν βλέπω πουθενά στις επικείμενες ιδιωτικοποιήσεις ούτε ένα ενθαρρυντικό σημάδι ότι αυτές μπορεί να πετύχου. Μην ξεχνάμε άλλωστε και τους πρόσφατα φυλακισθέντες στο σκάνδαλο των Hellas Power-Energa στην χώρα μας.

Πως γίνεται λοιπόν να επιτευχθεί η εξυγίανση των ΔΕΗ, ΟΣΕ, ΕΥΔΑΠ-ΕΥΑΘ?

Η γενική κατεύθυνση πρέπει να είναι η προτεραιότητα στις ανάγκες του πολίτη, η φθηνή τιμή, η υψηλή ποιότητα και η δραστήρια επενδυτική πολιτική.

1) Κατάργηση όλων των παράλογων επιδομάτων και προνομίων. Λογική μισθοδοσία. Σύσταση επιτροπής που θα κρίνει με ασφαλή και αντικειμενικά κριτήρια ποια από αυτά πρέπει να συνεχίσουν να υφίστανται και ποια όχι. Η κυβέρνηση πρέπει να κάνει διάλογο με τους εργαζομένους, οφείλει όμως να είναι αμείλικτη σε τυχόν αντιδράσεις προνομιούχων. Δεδομένη η απόλυση επίορκων υπαλλήλων.

2) Σχολαστική αξιολόγηση του έργου των εργαζομένων. Ποινή δεν μπορεί να είναι η απόλυση (σε τέτοιες συνθήκες ανεργίας και εργασιακού μεσαίωνα είναι αναγκαία η προσπάθεια διατήρησης ελάχιστης κοινωνικής συνοχής από το δημόσιο), αλλά οι μετατάξεις και οι πειθαρχικές επιπτώσεις.

3) Εξωστρεφής δραστηριότητα και συνεργασία με τον ιδωτικό τομέα. Το σημερινό ελληνικό κράτος-επιχειρηματίας δεν διαθέτει επιχειρήσεις για όλες τις δουλειές ώστε να έχει αυτάρκεια στος οργανισμούς του. Γι'αυτό πρέπει να συνάπτει συμφέρουσες συμβάσεις με ιδιώτες κυρίως στον τομέα της παραγωγής (νερού και ηλεκτρικού ρεύματος) και κατασκευής (στους σιδηροδρόμους).

4) Περισσότερη εξουσία στους δήμους. Σε ρεύμα και νερό, κάθε περιοχή της χώρας έχει διαφορετικούς πόρους και ανάγκες. Αλλού μπορεί να παραχθεί ρεύμα από λιγνίτη, αλλού από υδροηλεκτρικές μονάδες. Αλλού μπορεί να παραχθεί νερό από ποταμούς ή από αφαλατώσεις, αλλού από γεωτρήσεις και υδροφόρα καράβια. Π.χ. ήδη οι δήμοι Ηρακλείου και Μήλου αγοράζουν νερό από ιδωτικές εταιρείες με συμφέρουσες συμβάσεις. Οι δήμοι πρέπει να έχουν περισσότερη αρμοδιότητα για να επιλέγουν τις πιο συμφέρουσες λύσεις για τους δημότες τους. Το μοντέλο αυτό εφαρμόζεται με επιτυχία σε Γαλλία και στην ομοσπονδιακή Γερμανία.

Δυστυχώς κάθε μια προτεινόμενη αλλαγή, αφορά ένα μη διεφθαρμένο κράτος, και προπάντως ένα αποτελεσματικό κράτος-επιχειρηματία, που θα στελεχώσει με τους κατάλληλους, ικανούς ανθρώπους αυτές τις ΔΕΚΟ. Γιατί κάθε πρόταση είναι δώρον άδωρον εάν δεν διαλυθεί από την χώρα μας αυτό το τερατώδες κομματικό κράτος. Δυστυχώς επιβιώνει μέχρι σήμερα. Και η κακοδιαχείριση αυτών των ΔΕΚΟ οφείλεται στις προσλήψεις των κομματικών στρατών, στην ικανοποίηση μέσω προνομίων των κομματικών στρατών, στις αδιαφανείς συμβάσεις και στα φαγωμένα λεφτά από κομματικούς εγκάθετους. Δεν ξέρω αν αυτό είναι λαικισμός, αλλά όσο υπάρχει ΠΑΣΟΚ και ΝΔ στην εξουσία, δεν μπορούμε να ελπίζουμε σε ένα τέτοιο αποτελεσματικό και προπάντως τίμιο κράτος, που δεν θα δίνει περιθώρια στον πολίτη να διαπλέκεται μαζί του. Ούτε βέβαια βλέπω και κάποια υπεύθυνη πολιτική δύναμη που να μπορεί αυτήν την στιγμή να το στελεχώσει.


Συμπερασματικά, νομίζω ότι η διαχείριση αυτών των ζωτικών ΔΕΚΟ είναι θέμα καθαρά πολιτικής βούλησης. Μια πολιτική βούληση που η παρούσα δουλική κυβέρνηση δεν διαθέτει, και προτιμά να υπακούσει, χωρίς να διαπραγματευτεί ικανώς. Η επιλογή αυτή μπορεί να απωλέσει για την χώρα μας μακροπρόθεσμα μεγάλα κέρδη οικονομικά και μη για τους πολίτες της.

Ναι θέλω τις μεταρρυθμίσεις, όπως όλοι μας. Και στα βασικά αυτά βιοτικά αγαθά δεν μπορούμε να ρισκάρουμε με την ελεύθερη αγορά και την δημοκρατία μας.

Η πραγματική μεταρρύθμιση λοιπόν θα είναι να σφίξουμε τα δόντια μας, και να κάνουμε εμείς, οι νέοι άνθρωποι, την μεγάλη προσπάθεια να εξυγιάνουμε αυτούς τους οργανισμούς, για το μακροπρόθεσμο όφελος των ελλήνων πολιτών.


Υ.Γ. Παραθέτω μερικά ενδεικτικά links με οικονομικά στοιχεία και άρθρα για όποιον έχει όρεξη να εντρυφήσει:









Δεν υπάρχουν σχόλια: